Mormonluk Nedir?
Mormonluk, 1820'lerde Joseph Smith tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nde başlatılan ve günümüzde İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi merkezinde şekillenen Restorasyoncu Hristiyanlık temelli dini bir harekettir. Bu rehber, Mormonluğun tarihsel kökenlerini, kutsal metinlerini, inanç sistemini ve Türkiye'deki varlığını A'dan Z'ye anlatır.
Tarihsel Kökenler (1820'ler)
Mormonluğun kökenleri, 1820'lerde Amerika Birleşik Devletleri'nin New York eyaletinin batısına dayanır. Bu dönem, Amerikan tarihinde yoğun dini canlanmaların yaşandığı "İkinci Büyük Uyanış" (Second Great Awakening) olarak bilinir. Joseph Smith, bu atmosfer içinde başlattığı "Restorasyoncu Hristiyanlık" hareketiyle, ilk dönem Hristiyan kilisesinin kaybolmuş otoritesinin yeniden restore edildiğini öğretmiştir.
Joseph Smith ve İlk Vizyon
Hareketin kurucusu Joseph Smith, 1820'de bir ormanda dua ederken Baba Tanrı ve İsa Mesih'in kendisine görünerek doğru kiliseye katılmasını söylediğini iddia etmiştir. Smith'e göre hiçbir mevcut kilise, ilk dönemin tam öğretisini muhafaza etmemişti; bu nedenle gerçek kilise yeniden restore edilmeliydi.
"Mormon" İsmi Nereden Geliyor?
Arama motorlarında "Mormon" denildiğinde çoğu kullanıcı bunun yalnızca bir takma ad olduğunu sanır. Oysa inanışa göre Mormon, MS 311-385 yılları arasında antik Amerika'da yaşamış bir peygamber, askeri lider ve tarihçidir. Mormon, Tanrı'dan korkan erdemli halk olan Nefiler medeniyetinin bir parçasıydı.
- On yaşındayken, Ammaron adlı eski bir kayıt tutucu tarafından altın levhaları korumakla görevlendirildi.
- On beş yaşındayken İsa Mesih'in vizyonunu gördü.
- On altı yaşında Nefi ordularının komutanı olarak Lamanlılara karşı savaştı.
- Yirmi dört yaşında tüm tarihi kayıtları birleştirerek bugün "Mormon Kitabı" olarak bilinen eserin temelini attı.
Bu tarihsel figür, oğlu Moroni tarafından tamamlanan kayıtların adıyla anılır. Joseph Smith'in 1820'lerde bu altın levhaları bulup çevirdiğine inanılması, hareketin kutsal metninin kökenini oluşturur.
Hareketin Büyümesi ve Bölünmeleri
Joseph Smith'in 1844'teki ölümünün ardından hareket liderlik krizi yaşadı. Takipçilerin bir kısmı Smith'in ilk eşi Emma Smith ve oğlu Joseph Smith III'ü izleyerek bugün yaklaşık 250.000 üyeli Mesih'in Topluluğu'nu (Community of Christ) kurdu. Başka bir grup James Strang'i meşru halef görerek Strangci Mormonları oluşturdu.
Günümüzde "Mormon" denildiğinde akla gelen ana grup, Brigham Young liderliğinde Utah'a göç eden ve günümüzde 17,5 milyon takipçisi bulunan Brighamcı Mormon Kilisesi, yani İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'dir. Utah göçü sırasında Mountain Meadows ve Bear River gibi trajik olayların da objektif biçimde değerlendirilmesi, konunun tarihsel güvenilirliğini artırır.
Günümüzde Mormonluk
İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi, günümüzde 17,5 milyon üyesi ve küresel teşkilat yapısıyla dünyanın en büyük Restorasyoncu Hristiyan hareketidir. Merkezi Utah, Salt Lake City'dedir. Üyeler İsa Mesih'e tapınmayı, aile bağlarını güçlendirmeyi ve topluma hizmet etmeyi merkeze alan bir yaşam sürdürür. Türkiye'de ise hareket, İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Antalya ve Isparta'da küçük toplantı birimleri (branch) halinde örgütlenmiştir.
Konunun inanç sistemini derinlemesine anlamak için İnanç Sistemi sayfamıza, gündelik yaşam pratikleri için Kültür ve Yaşam sayfamıza göz atabilirsiniz.